Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ – Vị thần sông nước

0
66

Mẫu Đệ Tam Thoải phủ vị thần trị vì vùng sông nước, xuất thân từ dòng dõi Long Vương, liên quan trực tiếp vói thủy tổ dân tộc Việt buổi đầu dựng nước. Nhân vật này có xuất thân như thế nào mang giá trị tín ngưỡng nhân gian tâm linh hay chỉ là mê tín?

TRUYỀN THUYẾT VỀ MẪU ĐỆ TAM THOẢI PHỦ
Huyền thoại và thần tích của Mẫu Thoải tùy theo từng nơi có nhiều khác biệt, tuy nhiên, cũng có những nét chung cơ bản.Có hai dị bản về Mẫu Thoải.

Dị bản thứ nhất xuất xứ từ làng A Lữ, kể rằng: Thuở trời đất mới hồng hoang, rừng núi sông hồ vẫn còn hoang vu, Kinh Dương Vương thường đi chu du khắp nơi, một hôm tới vùng sông nước, đầm lầy, gặp một người con gái có sắc đẹp tuyệt trần, xưng là con gái của Long Vương ở Động Đình Hồ. Kinh Dương Vương đem lòng yêu mến và lấy Nàng làm vợ, sau sinh ra Sùng Lãm, chính là Lạc Long Quân, thủy tổ Bố Rồng của Lạc Việt.
Cũng với huyền thoại trên, nhưng được người Nghệ Tĩnh gắn với địa phương vùng Ngàn Hống, nơi núi non hùng vĩ với hình tượng 99 con Rồng chầu, nơi Kinh Dương Vương đi tuần du gặp con gái Long Vương xuất hiện trên dòng Sông Lam (tên cũ là Thanh Long), gần cửa Hội.

Trong công trình nghiên cứu về hầu đồng của người Việt thì lại cung cấp một dị bản khác ở Tuyên Quang, gắn với nhiều tình tiết mang tính chất gia đình thời hiện đại. Truyện kể rằng: Kinh Xuyên là một hoàng tử con vua, lấy vợ là con gái Long Vương tại Động Đình Hồ (Trung Quốc).

Bà rất yêu thương chồng, nhưng Kinh Xuyên lại lấy vợ hai là Thảo Mai, một phụ nữ đem lòng ghen ghét và đố kỵ với vợ cả của Kinh Xuyên, nên đã thừa dịp vu cáo Nàng là người không giữ lòng chung thủy với chồng. Bực tức, Kinh Xuyên nhốt vợ cả vào cũi đem bỏ vào rừng sâu cho thú ăn thịt, ở trong rừng, không những bà không bị thú dứ ăn thịt mà còn được chúng yêu quý, hàng ngày mang hoa quả về nuôi bà sống qua ngày.

Một hôm, một nho sinh bắt gặp bà trong rừng, bà đã nhờ chuyển một lá thư cho cha là Long Vương ở Động Đình để đến cứu thoát. Nho sinh đã làm tròn phận sự, Bà đã được cứu thoát. Long vương muốn gả công chúa cho nho sinh, nhưng ông từ chối, chỉ muốn là người bạn trung thành của Bà để đề cao đạo đức cứa Bà, người đời suy tôn Bà là Mầu Thoải (Mẹ Nước), lập đền thờ ở Tuyên Quang, gọi là đền Giùm (giùm là giúp đỡ), nay thuộc Yên Sơn, trên hữu ngạn Sông Lô, Người đời sau gọi tên hiệu cứa bà là Quang Nhuận.

Cũng có những quan niệm dân gian khác nhau về nguồn gốc của các Mẫu Thoải. Theo tác giả của sách “Nữ thần Việt Nam” thì Mầu Thoải là vợ vua Thủy Tề, được Thượng Đế phong là Nhũ Nương Nam Nữ Nam Hải Đại Vương, được dân làng Viêm Xá, huyện Yến Phong, Bắc Ninh thờ làm Thành hoàng làng.

Lại còn có quan niệm cho rằng Mẫu Thoái là nhiều Bà, vốn là con gái Lạc Long Quân, trong đó ba người được chọn trông coi sông biến nước Nam, dinh chính ỏ sông Nguyệt Đức, đó là Thủy Tính Động Đình Ngọc Nữ Công Chúa, Hoàng Bà Đan Khiết Phu Nhân và Tam Giang Công Chúa. Các Mẫu Thoái này trông coi việc sông biển, làm mưa, chống lũ lụt, khi có hạn cũng phải cầu đảo các Bà. Các Bà còn cứu giúp các vị tướng lĩnh hay nhà vua đi chinh chiến dẹp giặc.

Như vậy trong Tam Tòa Thánh Mẫu, Mẫu Thượng Thiên mà hóa thân là Thánh Mẫu Liễu Hạnh, vốn là con gái Ngọc Hoàng đã nhiều lần giáng sinh noi trần thế. Còn lại Mau Thượng Ngàn và Mẫu Thoải đều có nguồn gốc Sơn thần và Thủy thần, ít nhiều có gắn với các nhân vật lịch sử huyền thoại của dân tộc, như Tản Viên, Hùng vương, Âu Cơ hay Lạc Long Quên, Kinh Dương Vương, Kinh Xuyên.

Trong Tam Tòa Thánh Mẫu ta còn thấy có một sự kết hợp, đan quyện giữa tư duy mang tính vũ trụ luận (Trời, Đất, Nước), tư duy huyền thoại (Thiên Thần, Sơn Thần và Thủy Thần) và tư duy lịch sử (Lạc Long Quân – Âu Cơ, Hùng Vương). Đây cũng là khía cạnh tâm lý mang đặc thù Việt Nam.

MẪU ĐỆ TAM THOẢI PHỦ THUỘC BAN NÀO, THỜ CÚNG RA SAO?
Mẫu đệ tam Thoải phủ thuộc ban thờ tam tòa thánh mẫu và tứ phủ thánh mẫu. Trong điện thần Tam phủ, Tứ phủ, Thánh Mẫu Liễu Hạnh bao giờ cùng đồng nhất với Mẫu Thượng Thiên, mặc mũ áo đỏ, ngồi chính giữa, hai bên là Mẫu Thoái (bên trái) và Mẫu Thượng Ngàn (bên phải).

Ban thờ Mẫu phía ngoài với ba pho tượng Mẫu ớ vị trí cao nhất: Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên ngồi ở giữa, mặc áo và choàng khàn đỏ, khăn vành trắng. Bên trái, Mầu Đệ Nhị Thượng Ngàn áo xanh, choàng khăn xanh – tượng trưng cho uy quyền tuyệt đối miền sơn cước. Bên phải Mẫu Đệ Nhất là Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ, áo và khăn trắng, khăn vành dây xanh. Màu trắng được coi là biểu tượng cúa quyền nàng sáng tạo mọi nguồn sông nước, điều kiện sống quan trọng bậc nhất đối với cư dân trồng lúa nước.

Qua công trình nghiên cứu khoa học của Giáo sư Ngô Đức Thịnh về Đạo Mẫu Việt Nam thì thờ tượng mẫu đệ tam Thoải phủ là một tín ngưỡng nhân gian người Việt, mang yếu tố văn hóa tâm linh sâu sắc. Hình tượng của bà được phát họa lại qua các bức tượng bằng gỗ, đá, thạch cao… thờ trong các đình, chúa, am. Ngày nay nhiều người đã thỉnh tượng bà về thờ cúng tại gia với mong ước sự linh thiêng của bà sẽ phù hộ độ trì cho gia đình thuận hòa, con cháu hiếu thảo, điều rũi tấn đi điều may tấn tới.

Chúng tôi chuyên cung cấp tượng thờ có sẵn và thiết kế theo yêu cầu khách hàng. Đối với các mặt hàng có sẳn có đủ chủng loại, kích thước và đủ giá tiện cho khách hàng chọn lựa, riêng về thiết kế theo mẫu chỉ cần khách gọi điện đưa ra yêu cầu chúng tôi sẽ thiết kế theo nội dung khách đề xuất. Hãy liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí. Chúng tôi cam kết chất lượng tốt – giá cạnh tranh – thái độ phục vụ chuyên nghiệp.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây